اخبار

تاریخ انتشار 1396/06/04

ادبیات ایران هیچ سهمی میان سیارک‌ها ندارد

نام چهره های سرشناس ادبیات ایران روی هیچ کدام از سیارک های کشف شده توسط بنیادهای معتبر علم نجوم نیست

گذاشتن نام چهره‌های سرشناس در عرصه‌های مختلف –از فیزیک و فلسفه گرفته تا هنر و سیاست- روی سیارک‌های شماره‌دار، با رویکرد ماندگار کردن نام شخصیت‌های بزرگ جهان که توانسته‌اند در طول زندگی خود، منشا آثار مثبت علمی و فرهنگی بوده‌ند، رویه‌ای است که از سال‌هاست از سوی بنیادهای معتبر علم نجوم انجام می‌شود.

به گزارش خبرنگار فرهنگی آنا، پژوهشگران علم نجوم در ادوار مختلف، همواره مشغول کشف و ثبت اجرام آسمانی بوده‌اند. درباره سیارک‌ها و باتوجه به تعدد آن‌ها، روال ثبت در بیشتر موارد به گونه‌ای است که به هر سیارک، عددی با درنظرگرفتن تاریخ کشف آن اختصاص می‌یابد و...

سیستم عددگذاری سیارک‌ها، آدم را به یاد داستان «شازده کوچولو» نوشته آنتوان دو سنت اگزوپری؛ نویسنده مشهور فرانسوی می‌افتد؛ ‌آنچنان‌که شازده کوچولو محل زندگی خود را که سیارکی به نام ب۶۱۲ است، ترک می‌کند و باقی ماجرا. جالب است بدانیم چنین سیارکی در زمان نگارش داستان، وجود نداشته است اما به احترام این اثر جهانی، در سال ۱۹۹۳ سیارک ۴۶۶۱۰ را B-six-cents-douze نام نهادند که به زبان فرانسه معنی ب۶۱۲ می‌دهد. این در حالی است که در سال 1975 نام اگزوپری بر سیارک شماره ۲۵۷۸ گذاشته شده بود.

مسئولیت گذاشتن نام چهره‌های سرشناس در حوزه‌های مختلف بر سیارک‌ها را کنوانسیون نامگذاری اجرام آسمانی که بخشی از اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی است به عهده دارد و این رویه، در دوره‌های مختلف و با هدف ماندگار کردن نوابغ و دست‌آوردهایی که برای بشریت به یادگار گذاشته‌اند، تدوام یافته است. مروری داشتیم بر سیاهه نام‌های ثبت شده این کنوانسیون تا ببینیم نام کدام‌یک از نویسندگان و شاعران تا کنون بر سیارک‌های مختلف ثبت شده است.

طبیعی است که بسیاری از نام‌ها برای مخاطب ایرانی شناخته شده نباشد، اما از بین نام‌های آشنا، می‌توان به یوهان ولفگانگ فون گوته، فرانتس کافکا، جیمز جویس، لوئیس کارول (نویسنده آلیس در سرزمین عجایب)، میخائیل شلوخوف، جک لندن، فئودور داستایوفسکی، آنتوان دوسنت‌ اگزوپری، چارلز دیکنز، ولادمیر ناباکوف، میلان کوندرا، جورج اورول، کرت ونه گات، جین آستن، خواهران برونته (هر سه خواهر) و...

نام برخی از این نویسندگان و شاعران به همراه شماره سیارک:

2362 مارک تواین

2578 آنتوان دو سنت اگزوپری

2625 جک لندن

2675 جی. آر. آر. تالکین

3453 فئودور داستایفسکی

4370 چارلز دیکنز

4474 مارسل پروست

4923 آرتور سی. کلارک

5020 آیزاک آسیموف

6223 رولد دال

7016 آرتور کانن دویل

7232 ولادیمیر ناباکوف

7390 میلان کوندرا

7644 سینکلر لوئیس

9766 ری برادربری

11020 جورج اورل

11379 گوستاو فلوبر

25399 کورت وونه‌گات

39415 جین آستین

39427 شارلوت برونته

39428 امیلی برونته

227641 امیلی نوتومپ

1875 پابلو نرودا

2106 ویکتور هوگو

2208 آلکساندر پوشکین

3067 آنا آخماتوآ

4110 جان کیتس

4635 آرتور رامبراند

18624 ژاک پرور

البته سیارک ۳۰۹۵ عمر خیام (‎3095 Omarkhayyam) به نام حکیم عمر خیام ثبت شده که مایه افتخار است. اما اولا این نامگذاری بر اساس فعالیت خیام در حوزه نجوم و ستاره‌شناسی رخ داده است؛ نه به دلیل رباعیات او، و ثانیا این نام‌گذاری بر اساس شهرت جهانی خیام در ریاضیات و نجوم و بدون نیاز به پیگیری دیپلماتیک از سوی ایران، اتفاق افتاده است.